Friday, 13 February 2026

Siaradwyr y cyfarfod – Chwefror 2026

Grymuso Cymunedau: gwella 'gallu carbon' ar gyfer gweithredu ar yr hinsawdd.

Mae Dr Briony Latter, o Brifysgol Caerdydd, a'i chydweithiwr, Dr Sam Hampton, o Brifysgol Caerfaddon, wedi bod yn gweithio gyda Sefydliad y Merched a'r Ymddiriedolaeth Geni Plant Genedlaethol. Ymwelodd Briony i roi cyflwyniad byr, deg munud, i'r prosiect. Maent wedi bod yn edrych ar newid hinsawdd a sut mae'n effeithio arnom ni. Esboniodd Briony fod y prosiect wedi bod yn edrych ar sut mae newid hinsawdd yn effeithio ar fywyd bob dydd; wedi gweld ei fod yn denu cefnogaeth y cyhoedd; yn pwysleisio bod dewisiadau unigol a chymdeithasol yn bwysig; ac yn codi ymwybyddiaeth bod gennym allu personol i leihau ein hôl troed carbon. Meysydd y gallwn eu harchwilio'n bersonol yw'r defnydd o ynni yn ein cartrefi; trafnidiaeth, yn enwedig osgoi hedfan; sut rydym yn siopa; dinasyddiaeth a'n dylanwad ar eraill; a siopa bwyd, defnydd a gwastraff, fel bwyta cig yn llai aml. Pwysleisiodd Briony yr angen i bobl gael sgyrsiau am newid hinsawdd a pha wahaniaethau y gallwn eu gwneud yn bersonol. Mae'r prosiect wedi darganfod bod sgyrsiau yn y siopau trin gwallt yn ffynhonnell dda o ddylanwad bob dydd.


Menywod y Titanic: stiwardesau, ysbïwyr a swffragetiaid.



Rhoddodd Michelle Michaelis sgwrs fanwl a diddorol ar ddioddefwyr a goroeswyr suddo’r Titanic ym 1912. Daeth hefyd â chasgliad hynod ddiddorol o ffotograffau, cofroddion a phapurau newydd i gyd yn gysylltiedig â’r teithwyr a’r criw. Tarodd y Titanic y mynydd iâ yn y nos ac roedd llawer o deithwyr eisoes wedi mynd i’r gwely. Deffrodd rhai gan yr effaith ond aethant yn ôl i’r gwely, heb sylweddoli difrifoldeb y digwyddiad. Credai llawer o deithwyr nad oedd modd suddo’r llong, ac ni ddaeth y sefyllfa’n amlwg o ddifrifol am amser hir gan fod y staff yn sicrhau pobl fod popeth yn iawn, a pharhaodd y cerddorion i chwarae. Roedd hi hefyd yn oer iawn y tu allan ac roedd yn well gan lawer aros dan do lle’r oedd hi’n gynnes.


Roedd 2,224 o bobl ar fwrdd y llong, ond dim ond lle i 1100 oedd yn y badau achub. Nid oedd y criw wedi'u hyfforddi'n dda mewn ymarfer badau achub, ac nid oedd y cychod wedi'u paratoi, gan fod diffyg goleuadau, dŵr a bwyd yno. Roedd dros awr ar ôl y gwrthdrawiad cyn i'r bad achub cyntaf gael ei lansio. Roedd rhai teithwyr yn fwy ofnus o gael eu lansio mewn bad achub o uchder y dec i'r môr nag yr oeddent o aros ar y llong.   

Adroddodd Michelle straeon unigol rhai o'r teithwyr. Arhosodd un cwpl oedrannus yn eu caban i fynd i lawr gyda'r llong, yn hytrach na chael eu gwahanu ar y bad achub. Gwahanwyd teuluoedd oherwydd bod y menywod a'r plant wedi cael cyfarwyddyd i fynd ar y badau achub yn gyntaf. Mae'n bosibl bod un actores a oroesodd y drychineb yn ysbïwr. Roedd Molly Brown a sawl menyw arall yn swffragetiaid. Roedd 23 o stiwardesau ar fwrdd. Gwrthododd tri adael y llong, ond goroesodd 20. Rhoddodd Michelle lawer o ffeithiau diddorol a darnau bach o wybodaeth, fel mochyn tegan cerddorol Edith Rosenbaum a chwaraeodd ar y bad achub i ddifyrru'r plant ofnus (ar gael ar YouTube: 'Titanic pig'.) 

No comments:

Post a Comment

Meeting Speakers – February 2026

Empowering Communities: enhancing 'carbon capability' for climate action. Dr Briony Latter, from Cardiff University, and her colleag...